12 + 12 = 42? Bekijk het eens van een andere kant

Sanne kan sinds kort haar eigen naam schrijven. Trots als ze is, laat ze mij het grote vel papier zien met de gekleurde letters erop. ‘Ennas’ staat er. Gek genoeg heeft ze nog veel meer manieren waarop ze haar naam opschrijft. Vaak zet ze haar hele naam achterstevoren, maar meestal consequent de ‘s’ in spiegelbeeld of zelfs ondersteboven. Dit wordt vaak gezien bij kleuters, en is een teken dat de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn.
Maar wat als je kind consequent het woord ‘kam’ leest als ‘mak’ en de ‘b’ verwisseld met een ‘d’? Of sommen aftrekt in plaats van optelt. Ieder kind maakt wel eens een foutje. Maar als je kind voortdurend moeilijkheden heeft met richtingen en letters en cijfers blijft spiegelen, is er misschien meer aan de hand.


Kinderen met richtingsmoeilijkheden willen graag (blijven) werken van rechts naar links. Ons onderwijssysteem is hierin erg bepalend. Je moet mee met de stroom, je kunt niet even aanmeren, uitstappen en van het uitzicht genieten. De richting en werkwijze worden uitgelegd en de rivier stroomt verder, of je weer in je boot zit of niet. Kinderen met richtingsmoeilijkheden roeien eigenlijk in de andere richting, vaak tegen de stroom in. Dat is natuurlijk veel vermoeiender en om dan je hoofd boven water te kunnen houden is lastig.

 

Hoe komt het dat kinderen (blijven) spiegelen

In de normale motorische ontwikkeling worden 4 fases onderscheiden; de slurffase, symmetrische fase, lateralisatiefase en de dominantiefase. Als je deze 4 fasen goed doorloopt wordt een kind zogenaamd schoolrijp en is het klaar om te leren lezen en schrijven. Vooral de lateralisatiefase is hierin een belangrijke stap.

 

Op een bepaald moment in de ontwikkeling bestaat de actiewereld van een kind uit een halfcirkelvormige wereld. Deze halve cirkel ontstaat doordat beide armen voor het lichaam kunnen bewegen en zo een halve cirkel voor een kind vormen. Het lichaam is het middelpunt van deze halve cirkel, waardoor er ook een middellijn ontstaat. In de symmetrische fase is de middellijn het vertrekpunt van alle bewegingen. Elke hand blijft in zijn eigen gebied. Zo zie je kinderen soms een autootje laten rijden van rechts tot die middellijn en dan met links weer overpakken en verder rijden.

De lateralisatie is de fase waarin de linker- of rechterhersenhelft dominant wordt. Dit betekent echter niet dat de andere hersenhelft niet meer gebruikt wordt. Doordat het zenuwstelsel zich verder ontwikkelt krijgen beide hersenhelften geleidelijk hun eigen specialiteiten. Lateralisatie is ook het ontdekken en overkruisen van die middellijn en het ontwikkelen van een richtingsvoorkeur. Die kan van links naar rechts lopen of andersom. In dat laatste geval zal dit moeilijkheden geven met het leren lezen en schrijven, aangezien we dat in de westerse wereld van links naar rechts doen.

Ik heb het in eerdere artikelen al gehad over het aanleggen van een goede basis door middel van het integreren van primaire reflexen. Door beweging leert een kind uiteindelijk wat links en rechts en boven en onder is. Zo leren zij ook aan wat de juiste richting van werken is. Echter blijft iedereen zijn eigen voorkeursrichting houden van werken, van schrijven, van denken… dit kan dus voor het kind ook van rechts naar links zijn.

Bekijk het van een andere kant

Deze kinderen bekijken het letterlijk van een andere kant. Zij beginnen rechts en komen bijvoorbeeld bij het lezen, in het geval van de letter ‘b’, eerst het rondje tegen. Het rondje eerst betekent de letter ‘d’ hebben ze geleerd, maar hierop worden ze vervolgens iedere keer gecorrigeerd. ‘Kijk nou eens goed’ krijgen ze te horen, maar zien letterlijk niet wat ze fout doen. Deze kinderen maken ook rekensommen als 12+12=42, omdat ze halverwege de som weer in hun favoriete denkrichting terugvallen. Naast de moeilijkheden vanwege verwarring over de juiste werkrichting, gaat het kind twijfelen aan zichzelf en ligt demotivatie en faalangst op de loer.

 

Wees als ouder of leerkracht bewust van richtingsproblemen. Deze kinderen tonen niet minder inzet, maken geen slordigheidsfouten, of hebben zitten slapen tijdens de uitleg, maar zien het letterlijk anders. Heb begrip en wees geduldig. Corrigeren heeft namelijk geen zin en werkt vaak juist averechts. Deze kinderen hebben meer tijd nodig, maar vooral veel beweging en soms wat hulp door middel van reflexintegratie. Handvatten als de olifant hiernaast kunnen ondersteunend werken.



Reactie schrijven

Commentaren: 0